Współpraca jest jedną z najważniejszych umiejętności społecznych, którą warto rozwijać już od najmłodszych lat. Szczególnie cenne jest organizowanie pracy w losowo dobranych zespołach, ponieważ rozwija to umiejętność współdziałania z różnymi osobami, a nie tylko z koleżankami i kolegami z najbliższego kręgu.
Dzięki temu uczniowie rozwijają umiejętność komunikacji, wzajemnego słuchania, dzielenia się zadaniami oraz wspólnego rozwiązywania problemów. Uczą się także akceptacji różnorodności, empatii i odpowiedzialności za pracę całego zespołu.
Praca w losowych grupach przynosi wiele korzyści. Pozwala:
-
odkryć swoje mocne strony
- buduje zespół klasowy dając poczucie przynależności i bezpieczeństwa
- zapobiega wykluczeniu niektórych osób
- sprzyja nawiązywaniu nowych relacji
- uczy negocjacji i kompromisu
- sprzyja aktywnemu słuchaniu i prowadzenia dialogu
- doskonali umiejętność rozwiązywania konfliktów
-
rozwija umiejętność dzielenia się zadaniami
- uczy odpowiedzialności za zespół
- doskonali umiejętność wspólnego rozwiązywania problemów
- rozwija empatię, wrażliwość i wzajemną pomoc
- uświadamia, że sukces grupy zależy od zaangażowania wszystkich jej członków, a każdy wnosi do zespołu coś wartościowego
Współpraca to także moment, podczas którego uczniowie przekonują się, że w jedności siła oraz zaczynają dostrzegać, że współpraca oznacza mniej pracy dla każdego z osobna.
O tym jak ważna jest praca w losowo dobranych zespołach z naukowego punktu widzenia mówi także prof. Maciej Karwowski w podcaście w ramach projektu Kompas kreatywności. Zachęcamy do wysłuchania ( od 25 min.). Link do niego znajdziesz TUTAJ
Umiejętność współpracy jest bardzo ważną kompetencją potrzebną także w życiu dorosłym, dlatego w swojej codziennej pracy kładę duży nacisk na jej rozwijanie. Robię to na różne sposoby. Oto przykłady:
👥wspólne korzystanie z materiałów plastycznych– uczy to dzielenia się, cierpliwego oczekiwania na swoją kolej, odpowiedzialności za wspólne pomoce; w przypadku materiałów papierniczych typu kolorowy papier, uczniowie często mogą wybrać kilkakrotnie ten sam kolor jaki lubią lub jaki im odpowiada, co w przypadku materiałów papierniczych na wyłączność, jest ograniczone z uwagi na określoną ilość kartek w danym kolorze. Często zdarza się, że ktoś np. lubi kolor niebieski a inny czerwony. W takim przypadku dostęp do ulubionego koloru jest znacznie większy z całego zestawu kartek całej grupy.
👥cotygodniowe losowanie miejsc przy stolikach– dzięki któremu uczniowie regularnie zmieniają sąsiadów siedzących obok nich. Z powodów organizacyjnych zawsze losowanie odbywa się w piątek po zakończonych zajęciach. Wtedy uczniowie przenoszą swoje materiały ze stolika na wylosowane miejsce by wszystko było przygotowane już na rozpoczęcie kolejnego tygodnia. Takie losowanie, które początkowo budziło wiele moich wątpliwości sprawdza się idealnie. Dzięki temu uczniowie mogą lepiej się poznać, uczy to ich otwartości na innych, z którymi często nie jest im „po drodze”, uczy to ich wzajemnej pomocy oraz kompromisu i współpracy z każdym.
W codziennej pracy z uczniami dbam o to by współpraca w losowo dobranych zespołach była codziennością. Początkowo w klasie pierwszej nie jest to łatwe, jednak z czasem uczniowie sami przekonują się, że dzięki współpracy to co robią przynosi wiele korzyści które oni sami zauważają a powierzone zadanie wykonane jest szybciej, każdy może coś wnieść swojego. Zwracam szczególną uwagę na tych uczniów, którzy są bierni, by byli włączani choć w minimalnym stopniu w zadanie grupy. W miarę upływu czasu moi uczniowie naśladują moje zachowania i jeśli nie mogą dojść do porozumienia w zespole odnośnie podziału obowiązków- sami robią losowanie wewnątrz grupy, podobne do mojego. Ponadto w poprzedniej mojej klasie zaobserwowałam, że już w klasie drugiej, kiedy dawałam czasem im możliwość samodzielnego doboru osób do zespołu- woleli by te zespoły były dobierane losowo. Po pewnym czasie obserwuję uczniów, którzy mimo, iż daję im wybór- proszą o losowanie zespołów.
Poniżej kilka sposobów na losowanie zespołów, w zależności od ilości jej członków.
1. Losowanie za pomocą szpatułek laryngologicznych
WARIANT 1
Na jednej krawędzi patyczka narysuj flamastrem kropkę w odpowiednim kolorze. Ilość kolorów jest uzależniona od ilości grup. Uczniowie losują patyczek. Wylosowany kolor oznacza przynależność do danej grupy.
WARIANT 2
Ustal na ile grup chcesz podzielić klasę oraz ilu osobowe mają być zespoły. Na patyczkach laryngologicznych napisz imiona uczennic/uczniów. Dyżurny/ inna wyznaczona osoba losuje po kolei osoby do poszczególnych drużyn.
2. Pudełka po jajkach niespodziankach
Do pudełek włóż karteczki z imionami uczennic/uczniów a następnie wybrana osoba losuje skład poszczególnych drużyn.
3. Kolorowe karteczki
Przygotowuj kolorowe karteczki- ilość kolorów jest dostosowana do ilości zespołów, natomiast ilość karteczek danego koloru jest uzależniona od ilości uczestników. Każdy wybiera sobie 1 karteczkę w wybranym przez siebie kolorze. Następnie poinformuj uczestników by utworzyli zespoły wg kolorów.
4. Losy
Przygotowuj tyle losów ile jest uczennic/uczniów. Na każdym zapisz cyfry-zawsze 2 karteczki mają te same numery, w ten sposób tworzą 2-osobowy zespół. Ilość karteczek z tym samym numerem jest uzależniony od liczebności zespołów.
5. Co słyszysz?
Każdy z uczestników losuje ilustrację lub napis z wybranym warzywem lub owocem. Na umówiony sygnał każdy chodzi w różnych kierunkach i mówi nazwę warzywa/ owocu. Jednocześnie nadsłuchuje, kto wypowiada tę samą nazwę. Kiedy ją usłyszy-łączy się w parę, zespół.
W przypadku zwierząt- uczennice/ uczniowie wydają odgłosy tych zwierząt. Wcześniej warto uzgodnić na forum klasy jakie odgłosy wydają poszczególne z nich.
W ten sposób można utrwalać też poznane zasady ortograficzne. Uczniowie/ uczennice losują wyraz z trudnością i chodząc po sali mówią go. Nadsłuchują kto mówi to samo. W ten sposób powstają zespoły.
6. Po nitce do kłębka
Przygotuj pocięte kawałki włóczki, z których każdy ma ok.80 cm długości. Złóż je jedna na drugą trzymając je razem pośrodku. Uczennice/uczniowie stojąc w kole łapią ich końce. Osoba prowadząca puszcza włóczkę, a każdy kto trzyma tę samą włóczkę po przeciwnych jej końcach tworzy parę.
7. Odliczanie
Uczniowie stają w jednym szeregu. Odliczają do 3. Wszystko zależy ile zespołów chcemy podzielić uczennice/ uczniów. Jedynki robią krok do przodu, trójki krok do tyłu. W ten sposób tworzą nam się 3 zespoły.
8. Trójki
Uczniowie dobierają się dowolnie po 3 osoby. Każda z osób w zespole ma numer 1,2 lub 3. Następnie wszystkie 1 tworzą zespół, dwójki tak samo i trójki też. W ten sposób mimo pierwotnego dowolnego doboru uczennic/uczniów tworzą nam się 3 nowe zupełnie zespoły.
9. Jedynki do jedynek
Uczniowie ustawiają się w jednym rzędzie. Jeśli jest ich 20, odliczają do 10. W ten sposób tworzą pary- jedynki łączą się w parę, dwójki…dziesiątki.
10. Rzut monetą
W tym celu użyj dowolnej monety. Uczennice/uczniowie stoją jeden za drugim. Każdy podchodzi co ciebie osobno. Jeśli na monecie wypadnie orzeł-staje po jednej stronie, jeśli reszka-po przeciwnej. W ten sposób utworzą się 2 grupy. Pamiętaj, że jeśli połowa grupy stanie już po jednej stronie, wówczas musisz przerwać rzuty monetą i pozostałe osoby zasilą grupę przeciwną.
11. Kule
Rozdaj każdemu kartkę/ gazetę. Uczennice/ uczniowie stają w jednym rządzie i odliczają do 4. Poproś, by na niej napisali swoją cyfrę- tę, która otrzymali przy odliczaniu. Następnie każdy zgniata kulę tak, by cyfra była niewidoczna. Kiedy kule będą gotowe uczennice/ uczniowie dzielą się na 2 dowolne zespoły lub podziel poprzez odliczanie. Oddziel zespoły skakanką, linką lub taśmą malarską. Daj sygnał do bitwy na śnieżki. Uczennice/uczniowie cały czas przerzucają śnieżki na stronę przeciwnej drużyny. Zabawa toczy się tak długo, aż nie dasz gwizdkiem sygnału do jej zakończenia. Każdy zespół liczy ilość kul. Zwycięża ten zespół, który ma najmniej kul po swojej stronie. Następnie każdy bierze 1 kulę, rozwija ją i sprawdza jaki ma numer. W ten sposób tworzą się 4 zespoły w zależności od napisanej cyfry.
12. Szpaler
Uczestników musi być nieparzysta ilość. Jeśli nie jest, dołącz do zabawy. Pary stoją jedna za drugą. Trzymają się za ręce, podnoszą je w górę, tworząc szpaler podobny do tych, które tworzy się na ślubach by para młoda mogła przejść pod nim. Osoba bez pary stoi na samym końcu, biegnie przez środek pod szpalerem i „porywa” jedną osobę z dowolnej pary stając z nią na samym przodzie tak samo jak pozostali. Osoba, której partnerka/partner został mu odebrany- biegnie na sam koniec. Następnie biegnie pod szpalerem i zabiera komuś osobę z pary. Zabawa toczy się dalej. Po ok. 3-4 minutach na hasło STOP wszyscy zatrzymują się. Każda osoba z pary robi krok w bok. W ten sposób uzyskamy 2 zespoły lub w zależności od potrzeb osoby w parze tworzą 2-osobowe zespoły.
13. Pary
Tym razem poproś uczniów by dobrali się parami i stanęli w jednym rzędzie. Poproś by w parach każdy zrobił krok w bok- jedna osoba w prawo, druga w lewo. W ten sposób otrzymasz 2 drużyny.
14. Rzut kostką
Podziel uczniów na 6 grup. W tym celu wykorzystaj kostkę do gry. Każdy po kolei wykonuje rzut kostką. Liczba oczek oznacza numer drużyny od 1 do 6 . W przypadku podziału na 5 zespołów osoba, która wyrzuci 6 oczek ma możliwość dodatkowego rzutu. Kiedy chcesz by każdy zespół miał po 5 osób i zdarzy się, że 5 osób wyrzuci już kostką 5 oczek, wówczas kolejne osoby, które wyrzucą 5 oczek mają dodatkowy rzut lub mogą wybrać drużynę.
15. Puzzle
Rozdaj wszystkim fragment puzzli. Następnie wszyscy chodzą po sali i szukają osób, które mają pasujące do niego elementy. W ten sposób tworzą się 4-osobowe zespoły. Puzzle do losowania znajdziesz TUTAJ
16. Piotruś
Do losowania 2-osobowych zespołów potrzebne będą karty do gry typu Piotruś. Bierzemy tle par ile jest osób w grupie. Następnie spośród zestawu uczniowie losują kartę. Następnie szukajądrugiej osoby z taką samą kartą- pary. W ten sposób tworzą zespoły.
Zdarza się podczas zajęć ruchowych, że robię losowanie 2 drużyn za pomocą pierścionka, gumki, guzika… wszystkiego co małe, akurat mam przy sobie w kieszeni. Wtedy każdy po kolei podchodzi i losuje z dwóch zaciśniętych dłoni- w jednej mam ukryty przedmiot, druga dłoń jest pusta. W zależności od wylosowanego bądź nie przedmiotu-osoba trafia do jednej z drużyn. Jeśli w wyniku losowania połowa klasy jest już w jakiejkolwiek drużynie, bo np. osoby te wylosowały pierścionek, wówczas przerywam losowanie i pozostała część grupy zasila liczebnie drużynę przeciwną. Nigdy natomiast nie daję możliwości samodzielnego wyboru osób do drużyn moim uczniom typu: dwie osoby wybierają swoje drużyny. Powód? Zawsze wtedy uczniowie najsłabsi lub najmniej lubiani- zostaną wybierani na końcu, dlatego takich sytuacji unikam.
Należy do społeczności Superbelfrzy RP. Trenerka Asów Internetu Fundacji Szkoła z Klasą. Pracuje w Szkole Podstawowej im. Andrzeja Skupnia–Florka w Gliczarowie Górnym.
- Współpraca się opłaca - 13 września 2026
- Pasowanie na ucznia - 6 września 2026
- Obchody Dnia Matki i Dnia Ojca - 17 maja 2026