Terapia online z małym dzieckiem? A jednak!

Od lat pracuję w gabinecie i wydawało mi się, że wiem, jak uczyć czytania. Ale zajęcia online z maluchami? Nigdy w życiu. Broniłabym się rękami i nogami. A potem zaczęły do mnie trafiać dzieci, które mają duże trudności z nauką czytania, a rodzice szukali pomocy, gdzie się da. Zgodziłam się po wielu namowach i prośbach… i ku własnemu zaskoczeniu muszę przyznać: te zajęcia, o dziwo, działają. Serio. Tylko trzeba ustalić zasady.

Na co dzień prowadzę własną Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną Logofigle w Łodzi. Pracuję indywidualnie z dziećmi, w gabinecie, w cieplarnianych warunkach, które sama stworzyłam, więc moja codzienność wygląda trochę inaczej niż praca nauczyciela w klasie. Ale trudności dzieci z nauką czytania, ich zniechęcenie i bezradność rodziców znamy przecież wszyscy. 

Laptop z ekranem przedstawiającym interaktywną grę ortograficzną podczas indywidualnych zajęć terapeutycznych online.

Skąd w ogóle ten pomysł?

Od pandemii zajęcia online nikogo już specjalnie nie dziwią. Sama wcześniej pracowałam w ten sposób, ale raczej sporadycznie, najczęściej z polskimi dziećmi mieszkającymi za granicą. Od jesieni tego roku zaczęło się zgłaszać coraz więcej rodziców dzieci, które mają duże trudności z nauką czytania. I przyznam, że na początku miałam sporo wątpliwości.

W gabinecie mam swoje metody, gry, zabawki, materiały i całe lata doświadczeń. A onlajny? Czy małe dziecko w ogóle zechce ze mną współpracować przez kamerkę? Jak mam mu pomóc, skoro nie siedzi obok mnie?

Szybko się okazało, że przed pierwszym spotkaniem muszę porządnie przygotować nie tylko siebie, ale przede wszystkim rodzica. Bo terapia online z małym dzieckiem to w dużej mierze również praca z dorosłym. I wcale nie wiedziałam tego od razu, bo na studiach mało jest w ogóle zajęć na temat pracy z rodzicem. Metodyki pracy terapeutycznej on-line w ogóle nie znalazłam nigdzie. Dlatego postanowiłam tutaj podzielić się moimi sposobami, może ktoś również z nich skorzysta.

Najpierw przygotowuję rodzica

Nie mogę zakładać, że mama czy tata wiedzą, jak przygotować materiały, jak pomóc dziecku i jak obsługiwać wszystko, czego będziemy używać.

Ustalamy więc przed spotkaniem zasady. Dziecko siedzi przy stole, na krześle, przed komputerem, a nie z telefonem na kanapie. Musimy się dobrze widzieć i słyszeć, więc potrzebne są światło, kamerka i mikrofon. Dobrze też, żeby nikt w tym czasie nie przeszkadzał. Na początku rodzic jest obok i pomaga. Później wystarczy, że jest w pobliżu i można go zawołać.

Wysyłam materiały do wydrukowania. Na początku proszę, żeby to rodzic je przygotował, powycinał i powklejał do zeszytu A4. Tak, zeszytu. Żadnych teczek! Sprawdzam też, czy rodzic ma w ogóle możliwość drukowania, bo nie ma sensu wydawać poleceń, których nie da się wykonać.

Jeśli dziecko nigdy wcześniej nie rozmawiało przez kamerkę, proponuję, żeby najpierw spróbowało z kimś bliskim. Z babcią, ciocią, kimkolwiek, kogo dobrze zna. Niech się oswoi z ekranem, zanim pojawi się na nim obca pani, która jeszcze będzie chciała czegoś od niego.

Zajęcia odbywają się regularnie, raz lub dwa razy w tygodniu, najlepiej o stałej porze. Ja najchętniej korzystam z Google Meet, bo mogę wpisać spotkania do kalendarza, ustawić ich cykliczność, a rodzic korzysta z tego samego linku. Są też zabawne tła i reakcje: oklaski, serduszka, łapki w górę. Niby drobiazgi, ale dzieci je lubią.

Uczę też rodzica udostępniania ekranu. To ważne, bo nie chcę tylko pokazywać dziecku czegoś na swoim monitorze. Chcę widzieć, jak ono samo gra, wybiera odpowiedzi i wykonuje zadania. Starsze dzieci bardzo szybko uczą się robić to samodzielnie.

Pierwsze spotkanie nie zawsze jest bajką

I teraz, żebyście sobie nie wyobrażali, że wszystko wygląda idealnie…

Na pierwszych zajęciach zdarzają się łzy, ból brzucha, chowanie pod stół i stanowcze oświadczenia, że czytanie jest bez sensu, a nawet jest udręką. Tak samo jak w gabinecie. I trudno się dziwić. Część tych dzieci ma za sobą tyle niepowodzeń, że na samo hasło „będziemy czytać” reaguje złością albo lękiem. Dotyczy to nie tylko siedmiolatków. Dziesięcio- czy jedenastolatek, który nadal zmaga się z czytaniem, też ma prawo być tym wszystkim zwyczajnie zmęczony.

Nie zaczynam więc od przekonywania, że czytanie jest wspaniałe. Dziecko ma prawo nie chcieć. Ma prawo się złościć. Najpierw trzeba to przyjąć, a dopiero potem próbować coś z tym zrobić.

Czasem rozmawiam przez chwilę z mamą. Pytam dziecko, jaka jest u niego pogoda. Czy pada deszcz, czy jest zimno. Opowiadam, jak jest u mnie. Zwłaszcza kiedy dzielą nas setki kilometrów, taki temat sam się nasuwa. Chodzi o to, żeby dziecko zobaczyło, że nie zaczynamy od egzaminu. Po prostu rozmawiamy.

Potem pokazuję jakiś materiał. Czasem PDF, czasem prostą grę, którą sama przygotowałam. Pytam, czy chce spróbować. Link wysyłam rodzicowi na czacie, mama otwiera grę i udostępnia ekran, żebym widziała, co dziecko robi.

W terapii zawsze ważny jest dla mnie dobór poziomu trudności. Zadanie nie może być ani za łatwe, bo będzie nudne, ani za trudne, bo zniechęci. Ale na pierwszym spotkaniu z dzieckiem, które boi się czytania, celowo zaczynam od czegoś bardzo prostego. Chcę, żeby mu się udało. Żeby zobaczyło, że potrafi. I że nikt nie będzie go krytykował za każdą pomyłkę.

A potem zaczyna się prawdziwa praca

Do nauki czytania i ortografii wykorzystuję sporo własnych materiałów, również gier interaktywnych. Nie znalazłam dotąd tylu gotowych pomocy online, ile potrzebuję do takiej pracy, więc wiele zrobiłam sama. I dobrze, bo mogę dobrać ćwiczenie do konkretnego dziecka, a nie odwrotnie. Często materiały powstają do konkretnej lekcji, dla konkretnego dziecka.

Najczęściej na drugich zajęciach jest już zupełnie inaczej. Dziecko wie, kto pojawi się na ekranie i czego może się spodziewać. Rodzic wie, jak włączyć spotkanie, przygotować zeszyt i udostępnić ekran. Wszyscy jesteśmy spokojniejsi.

Po zajęciach wysyłam rodzicom materiały do wydrukowania i linki do gier, żeby można było poćwiczyć między spotkaniami. Na początku kolejnych zajęć rozmawiamy o tym, co się udało. Zwykle jest już jakiś mały sukces. Czasem dziecko samo pyta: „A możemy zrobić to, co wtedy?”. I to jest naprawdę miły moment, zwłaszcza kiedy pamiętam, jak wyglądało nasze pierwsze spotkanie.

Oczywiście nie znaczy to, że po tygodniu dziecko nagle pokochało czytanie. Ale zaczyna wierzyć, że może mu się udać. A to bardzo dużo zmienia.

Małe sukcesy robią dużą różnicę

Postępy w czytaniu też przychodzą. Zdarza się, że dziecko, które na początku ma trudność z odczytywaniem sylab, po kilku tygodniach czyta proste zdania, czasem jeszcze wspierane obrazkami. Podobne zmiany widzę przecież w gabinecie. Nie ma tu żadnej cudownej metody. Jest regularna praca, dobrze dobrane ćwiczenia i małe sukcesy, które w końcu zaczynają się składać w coś większego.

I jeszcze jedno. Często rodzic zgłasza się do mnie już mocno bezradny. Próbował różnych rzeczy, dziecko się zniechęca, a on nie wie, co robić dalej. Kiedy dostaje konkretne wskazówki i widzi pierwsze postępy, sam też odzyskuje spokój. Wie, jak pomóc, zamiast kolejny raz namawiać dziecko do czytania.

Czy zamieniłabym gabinet na kamerkę?

Nie. Nadal uważam, że terapia stacjonarna jest świetnym rozwiązaniem i jeśli jest dostępna, bardzo do niej zachęcam. Ale co, jeśli najbliższy odpowiedni terapeuta pracuje kilkadziesiąt kilometrów dalej? Albo rodzic nie ma jak regularnie dowozić dziecka? Albo w okolicy po prostu nie ma specjalisty, którego dziecko potrzebuje?

W takich sytuacjach lepiej spróbować terapii online, niż nie podejmować jej wcale. Nie twierdzę, że sprawdzi się u każdego i w każdej sytuacji. Piszę tylko o tym, co sama obserwuję podczas swoich zajęć. A obserwuję, że dzieci robią postępy, rodzice uczą się im pomagać, a relację można zbudować również przez ekran.

Także ten, zmieniam zdanie. Jednak da się onlajn więcej, niż mi się wydawało.

A jeśli prowadzicie takie zajęcia, chętnie poczytam, co u Was się sprawdza. Szczególnie interesują mnie pomysły na aktywności, które można wykorzystać z dzieckiem przed kamerką. Bo nadal szukam nowych sposobów, żeby te spotkania były ciekawe i naprawdę pomagały.

Anna Grzegory
Podoba się? Podziel się z innymi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.