Zbliża się Światowy Dzień Świadomości Autyzmu, to dobry moment, żeby w szkole zatrzymać się na chwilę i spojrzeć na codzienne sytuacje z innej perspektywy. Nie przez definicje, tylko przez realne doświadczenia uczniów.
Dlatego przygotowaliśmy mapę uważności na osoby w spektrum autyzmu, prostą, czytelną i możliwą do wykorzystania od razu na lekcji.
Czym jest mapa uważności?
To narzędzie, które pokazuje sześć obszarów ważnych w codziennym funkcjonowaniu:
- dźwięki – nadwrażliwość na hałas
- przestrzeń – potrzeba dystansu i granic
- komunikacja – różne tempo i sposób mówienia
- emocje – intensywniejsze przeżywanie
- zainteresowania – silne pasje
- potrzeba spokoju – konieczność wyciszenia
Każdy z tych obszarów odnosi się do sytuacji, które dzieją się codziennie w klasie.
Jak wykorzystać mapę na lekcji?
1. Wspólne „odczytanie” mapy
- przejdźcie razem przez wszystkie obszary
- zapytaj uczniów: „co to może oznaczać w praktyce?”
- pozwól im podawać własne przykłady
np. przy dźwiękach:
„czy dla was też czasem jest za głośno?”
2. Praca w grupach – konkret zamiast ogólników
Podziel klasę na grupy i przydziel każdej jeden obszar.
Zadanie: uzupełnić pole „jak mogę pomóc?” konkretnymi przykładami.
Przykłady, które zwykle się pojawiają:
- dźwięki
- nie krzyczeć nad uchem
- nie stukać w ławkę
- uszanować potrzebę ciszy
- przestrzeń
- nie przytulać na siłę
- nie wchodzić za blisko
- pytać o zgodę na kontakt
- komunikacja
- dać czas na odpowiedź
- mówić jasno i prosto
- nie wyśmiewać ciszy
- emocje
- nie mówić „uspokój się”
- dać chwilę na ochłonięcie
- nie dokładać presji
- zainteresowania
- nie wyśmiewać pasji
- spróbować posłuchać
- docenić wiedzę
- potrzeba spokoju
- pozwolić na chwilę przerwy
- nie zmuszać do rozmowy
- uszanować potrzebę bycia samemu
3. Wspólne wnioski
- zbierzcie wszystkie pomysły na jednej mapie (np. na tablicy)
- pokaż, że to są konkretne zachowania, które można zmienić
4. Ważna rozmowa o trudnościach
Warto powiedzieć wprost:
- to nie zawsze jest łatwe
- czasem ktoś nas irytuje lub jest niezrozumiały
- empatia to proces, a nie „idealne zachowanie”
ważne: próbować zrozumieć, zamiast od razu oceniać
5. Mały krok na koniec
Zamiast ogólnych haseł, poproś uczniów o jedną konkretną rzecz:
- „co możesz zrobić inaczej już jutro?”
Np.:
- dam komuś więcej czasu na odpowiedź
- nie będę komentować czyjegoś zachowania
- zapytam zamiast zgadywać
Dlaczego to działa?
- pokazuje, że każdy inaczej odbiera świat
- pomaga zrozumieć zachowania kolegów i koleżanek
- buduje empatię bez moralizowania
- przekłada się na realne sytuacje w klasie
Mapa myśli jest dla dzieci bardzo naturalną formą pracy. Nie jest wykładem, tylko wspólnym odkrywaniem i rozmową. Dzieci mogą rysować, dopisywać pomysły, używać symboli i kolorów.
Dzięki temu temat autyzmu nie jest przedstawiony jako coś trudnego czy obcego, ale jako kolejny przykład różnorodności między ludźmi.
A najważniejsza myśl, którą dzieci często zapamiętują z takich zajęć, jest bardzo prosta:
Każdy z nas jest inny – i to jest w porządku. Wystarczy być uważnym i życzliwym.
Mapy uważności do pobrania TUTAJ
Absolwentka UAM w Poznaniu, na kierunku pedagogika specjalna- rewalidacja i rehabilitacja osób niepełnosprawnych intelektualnie. Ukończyła studia podyplomowe z matematyki,informatyki i logopedii, jest Trenerem Umiejętności Społecznych-TUS.Trenerka i metodyczka edukacji specjalnej, włączającej i cyfrowej. Ekspertka w projektach dotyczących edukacji włączającej, w tym “włącz-popojutrze”. Pasjonatka nowoczesnych technologii. Prowadzi warsztaty i szkolenia Rad Pedagogicznych. Prowadzi zajęcia ze studentami kierunków: oligofrenopedagogika i spektrum autyzmu.
Współprowadzi bloga edukacyjnego www.specjalni.pl i platformy szkoleniowej http://www.szkolenia.specjalni.pl/Ekspertka ds. awansu zawodowego nauczycieli. Należy do społeczności Superbelfrzy RP. W 2017 r. otrzymała Nagrodę Ministra Edukacji Narodowej za szczególne osiągnięcia edukacyjne i wychowawcze. Trenerka Asów Internetu i Fundacji Szkoły z Klasą. Jest czynną Ambasadorką programu eTwinning. Ambasadorka programu Edu 360- Dell Technologies, członkini Rady Programowej Fundacji Orange.
Print Friendly, PDF & Email
- Mapa uważności na osoby w spektrum autyzmu - 22 marca 2026
- Komputer życzliwości i telefon uważności - 4 lutego 2026
- Kalendarz uważności i życzliwości - 24 listopada 2025